به پربازدیدترین وبلاگ فیزیوتراپی خوش آمدید
برگشت به صفحه اصلی فیزیوتراپی
صفحه علت های درد کمر (کمردرد) که در سایت ویکی پدیا (Wikipedia) ایجاد کردم:
کمردرد (به انگلیسی: Low Back Pain) مشکل و شکایت شایعی است که بسیاری از افراد در طول زندگی با آن روبرو میشوند. آمار نشان میدهد که ۸۰٪ از افراد در دوران زندگی خود حداقل یک مرتبه به علت کمردرد به پزشک مراجعه کرده اند[۱].اگرچه علت کمردرد در بسیاری از بیماران ازطریق گزارشهای بیمار,تستهای بالینی و آزمایشگاهی و همچنین تجهیزات بخش پزشکی قابل شناسایی است، ولی به دلیل شایع بودن دردهای ناحیه کمر و عوامل مختلفی که در ایجاد آن نقش دارند, تشخیص واقعی و اصلی کمردرد را دچار مشکل میکند.
در ستون فقرات، درصورت ضایعه و درگیرشدن عناصر حساس به درد همانند ماهیچهها و تاندون آنها، رباطها، فاسیا، مفاصل بین مهرهای پشتی (مفاصل فاست یا آپوفیزیال)، اعصاب نخاعی و ریشههای آنها، عروق خونی و طناب نخاعی به هر دلیلی، احتمال ایجاد درد وجود دارد که ممکن است در همان ناحیه و یا نقاط دورتری احساس گردند.
تصویری شماتیک از قسمت انتهایی ستون فقرات:
فهرست مندرجات
۱ ستون فقرات
۲ علل دردهای کمری
۲.۱ علل مکانیکال دردهای کمری
۲.۲ درد کمر با منشاء احشایی
۲.۳ درد التهابی کمر
۲.۴ درد به علت وجود تومور
۲.۵ درد ناشی از بیماری عفونی
۲.۶ درد کمر با منشاء عروقی
۲.۷ درد کمر با منشاء روانی
۲.۸ علل دیگر
۳ معاینه
۴ تشخیص
۵ درمان
۶ اصول پیشگیری
۷ پانویس
۸ منابع
ستون فقرات
ستون فقرات شامل 33 مهره به صورت ذیل است:
-هفت مهره گردنی
-دوازده مهره پشتی
-پنج مهره کمری
-پنج مهره خاجی که در افراد بالغ به یک استخوان خاجی یا ساکروم تبدیل شدهاند.
-چهار مهره دنبالچهای که در بالغین یک استخوان دنبالچه یا کوکسیکس را ایجاد میکنند.
هر مهره از دو قسمت تشکیل میگردد:
-جسم مهره در جلو
-قوس مهره در پشت
تصویر ذیل:
جسم و قوس هر مهره به گونهای به یکدیگر اتصال مییابند که سوراخ مهرهای را ایجاد میکنند. سوراخهای مهرهای در طول ستون فقرات، مجرای نخاعی (مهرهای) را به وجود میآورند. مجرای نخاعی، طناب نخاعی را در خود جای میدهد که به انتهای ترین قسمت آن، مخروط انتهایی میگویند. طناب نخاعی (نخاع شوکی) در محل سوراخ پس سری آغاز شده و در مهره اول یا دوم کمری (L1 یا L2) پایان مییابد [۲].
بین جسم هر دو مهره، یک دیسک بنام دیسک بین مهرهای قرارمی گیرد. دیسکهای بین مهرهای نقش بسیار مهمی در کاهش فشار به ساختارهای ستون فقرات و همچنین تسهیل حرکات آن دارند. هر دیسک خود شامل دو قسمت است:
-بخش مرکزی بنام هسته دیسک
-بخش محیطی بنام آنولوس فیبروزوس
در ستون مهره ای، شش رباط (لیگامان) اصلی به همراه مفاصل بین مهره ای جلویی و مفاصل بین مهره ای پشتی (مفاصل فاست یا آپوفیزیال) وجود دارد. رباط های اصلی ستون فقرات عبارتنداز # :
*رباط طولی جلویی (قدامی)
*رباط طولی پشتی (خلفی)
*رباط زرد (فلاوم)
*رباط بین خاری (اینتراسپاینوس)
*رباط فوق خاری (سوپرااسپاینوس)
*رباط بین عرضی (اینترترانسورس)
علل دردهای کمری
عوامل مختلفی در ایجاد درد کمر نقش دارند و تقسیم بندی های گوناگونی ازنظر مولفان در این ارتباط وجود دارد. صرف نظر از عواملی چون چاقی و نوع شغل، مهمترین علل کمردرد عبارتنداز:
-درد مکانیکی [۳] کمر
-درد کمر با منشاء احشایی[۴]
-درد کمر التهابی[۵]
-درد به دلیل عفونت[۶]
-درد ناشی از تومورها(Tumors)
-درد کمر با منشاء عروقی[۷]
-درد کمر با مبدا روانی[۸]
از میان علتهای فوق، دردهای مکانیکی شایعترین علت کمردرد هستند.
مراحل فتق دیسک بین مهره ای در شکل زیر:
علل مکانیکال دردهای کمری
۹۰ درصد دردهای کمری از نوع مکانیکال است [۹]. بسیاری از از این اختلالات مکانیکال نیز در قسمت پایین فقرات کمری ایجاد میشود. درحقیقت ناحیه کمری-خاجی(Lumbosacral)عامل بیشترین دردهای کمری است.
مهمترین علل دردهای مکانیکی ناحیه کمر عبارتند از:
-کشیدگی عضلانی (Strain)
-پیچ خوردگی (Sprain)ها
-آسیب مفاصل بین مهرهای پشتی(Facet Joints)
-فتق دیسک بین مهرهای[۱۰]
-لغزش مهره (Spondylolistesis)کمری
-انحراف جانبی ستون فقرات(Scoliosis)
-آرتروز(Osteoarthritis)
-تنگی مجرای نخاعی[۱۱]
-شکستگیها(Fractures)
-دررفتگیها(Dislocation)
درد کمر با منشاء احشایی
گاهی دردهای کمری درارتباط با ساختارهای ستون فقرات نبوده و از بافتهای دیگری ایجاد میگردند که ممکن است مبدا احشایی داشته باشند. به طورکلی، به دردهایی که به علت ارتباطات عصبی مشترک در دستگاه عصبی مرکزی در ناحیه دیگری غیراز منطقه اصلی خود احساس گردند، درد ارجاعی [۱۲] مینامند. بیماریهای دستگاه گوارش همانند زخم دوازدهه، پانکراتیت و زخم معده ممکن است باعث کمردرد گردند.به همین ترتیب اختلالات دستگاه ادراری همانند سنگ کلیه، مشکلات حالبها، تومور پروستات، پروستاتیت (التهاب پروستات) و بیماریهای دستگاه تناسلی در خانمها مثل اندومتریوز و تومور رحم نیز میتوانند باعث ایجاد درد ارجاعی در ناحیه کمر گردند.
درد التهابی کمر
برخی از بیماریهای روماتیسمی [۱۳] که باعث ایجاد پدیده التهابی در بافتهای بدن میگردند، ممکن است عامل کمردرد باشند، که شدت درد و محل آن به نوع بیماری بستگی دارد. دردهای التهابی ناشی از یک بیماری روماتیسمی، به هنگام استراحت افزایش و در زمانهای فعالیت کاهش مییابند (برخلاف درد مکانیکی کمری). در بسیاری از این بیماران به هنگام صبح، درد باعث بیداری فرد میگردد که پس از مدتی فعالیت کاهش مییابد. مواردی از بیماریهای روماتیسمی که ممکن است باعث کمردرد شوند عبارتنداز:
-آرتریت روماتوئید
-اسپوندیلیت آنکیلوزان
-بیماری بهجت
-سندرم رایتر
درد به علت وجود تومور
تومورهای ناحیه ستون فقرات ممکن است مهرههای کمری، بافتهای نرم اطراف ستون فقرات، مننژ و یا ریشه اعصاب نخاعی را درگیر کنند. تومورهای خوش خیم همانند تومورهای بدخیم، میتوانند به عنوان یک عامل درد کمر مطرح باشند. گاهی تومور مهرهها به علت متاستاز مثلا از کلیه، پروستات، ریه و پستان ایجاد میگردد.
درد ناشی از بیماری عفونی
عفونتهای حاد و مزمن از عوامل درد کمری محسوب میشوند. برخی از این موارد عبارتنداز:
-استئومیلیت حاد و مزمن
-عفونت قارچی
-سل
-عفونت حاد فضای دیسک
-تب مالت (بروسلوز)
درد کمر با منشاء عروقی
اختلالات عروقی ناشی از شریان و یا ورید در ایجاد درد نقش دارند. بعضی از مشکلات عروقی شریانی یا سیاهرگی که ممکن است عامل درد کمر باشند شامل:
انسداد پیشرونده و تدریجی آئورت
آنوریسم آئورت شکمی
انسداد عروق ایلیاک
فشار به سیاهرگهای مهرهای
نارساییهای سیاهرگی
درد کمر با منشاء روانی
اگر درد بدون وجود ضایعه عضوی خاصی ایجاد گردد، درد روانی (پسیکوژنیک) یا پسیکوسوماتیک مینامند. این نوع درد منشاء روحی داشته و ارتباطی با ساختار ماهیچهای، مفصلی، رباطها و دیسک بین مهرهای ندارد. به هرحال محل درد و نیز تنوع بارزی که با هیچ تفسیر آناتومیک خاصی هم خوانی نداشته باشد، پسیکوژنیک بودن درد را مطرح میسازد [۱۴]. مواردی چون افسردگی، هیستری و تمارض در این گروه قرارمی گیرند. تشخیص دردهای پسیکوژنیک معمولا آسان نیست و به خصوص اگر با یک ضایعه عضوی نیز همراه گردند، ممکن است گیج کننده باشند.
علل دیگر
عوامل دیگری که باعث کمردرد میگردند عبارتنداز:
-اختلالات مادرزادی همانند ساکرالیزاسیون و لومباریزاسیون
-بیماریهای متابولیک و غدد مانند استئوپروز و هیپرپاراتیروئیدی
-مسمومیت با فلزات سنگین مانند رادیوم
-بیماریهای خونی همانند تالاسمی
معاینه
پزشک با توجه به شرح حال و تاریخچه بیمار، معاینات مختلفی را روی ساختار ستون فقرات و نواحی مرتبط، جهت دستیابی به علت احتمالی درد کمر، شدت و محل آن انجام میدهد که ممکن است درارتباط با موارد زیر باشد:
-مشاهده ساختمان ستون فقرات به ویژه ناحیه کمری خاجی (Lumbosacral)
-لمس قسمتهایی که احتمال ایجاد درد در آن نواحی وجود دارد. لمس ناحیه دردناک به آگاهی از شدت و نوع درد بیمار کمک میکند.
-بررسی دامنه حرکتی (ROM) ستون فقرات در جهات مختلف
-معاینه ماهیچههایی که احتمال کوتاهی در آنها وجود دارد (به خصوص ایلیوپسواس و همسترینگ)
-بررسی طول اندامهای تحتانی
-ارزیابی استخوانهای لگن خاصره (هیپ طرفین و خاجی) جهت بالانس بودن و وجود هرگونه چرخش
-آزمون قدرت ماهیچهها به ویژه ماهیچههای مچ پا و انگشتان جهت ارزیابی ریشههای عصبی
-معاینات حسی نواحی اندام تحتانی
-انجام آزمونهای رایج همانند آزمون بلندکردن مستقیم ساق پا (SLR Test) و تست پاتریک یا فابر (Faber or Patrick Test)
-ارزیابی رفلکسهای مختلف همانند رفلکس جهش زانو و رفلکس سطحی شکمی
تشخیص
علاوه بر معاینه فیزیکی جهت تشخیص علت کمردرد توسط پزشک معالج، احتمال دارد با توجه به شرایط بیمار ابزارهای تشخیصی خاصی نیز درخواست گردد که عبارتنداز:
-رادیوگرافی
-ام آر آی
-سی تی اسکن
-اسکن استخوانی
-میلوگرافی
-آزمایش خون
درمان
به طورکلی،درمان شامل موارد زیر است:
-درمان دارویی طبق نظر متخصص مربوطه با توجه به علت کمردرد
-درمان فیزیوتراپی که بیشتر در ارتباط با دردهای مکانیکی کاربرد دارد
-کنترل فعالیتهای روزمره جهت کاهش درد وپیشگیری از دردهای کمری
-درمان جراحی که در آسیبهای شدید و موارد خاص مطرح میگردد. زمانیکه درد بیمار خیلی زیاد باشد و بیمار به درمانهای فوق پاسخ ندهد ممکن است جراحی صورت گیرد.
اصول پیشگیری
پیشگیری از دردهای کمر یک عامل مهم جهت بهبود مناسبات اقتصادی، مشارکت فعال افراد در جامعه و کاهش هزینههای درمانی است.
بسیاری از عوامل مهم پیشگیری از کمردرد عبارتنداز:
-پرهیز از یک وضعیت ثابت، به ویژه نشستن طولانی مدت روی صندلی
-اجتناب از حرکات سریع و چرخشی در ستون فقرات
-اگر مجبور به کارکردن در حالت ایستاده هستیم، باید به گونهای شرایط را مهیا کنیم که مجبور به خم کردن تنه نباشیم.
-پرهیز از بلندکردن اجسام سنگین، به خصوص در حالت ایستاده با زانوهای صاف
-استانداردسازی محیطهای کار و خانه ازنظر ارتفاع مناسب
-کاهش وزن درصورت چاقی
-تقویت ماهیچههای ستون فقرات براساس اصول صحیح. امروزه علم فیزیوتراپی میتواند یک روش مناسب و مفیدی را در این زمینه ارائه کند.
-پرهیز از رانندگی طولانی مدت ازطریق توقفهایی در مسیر
-پرهیز از تشکهای نرم و استفاده از بالشهای مناسب زیر سر.
-داشتن اعتماد به نفس و روحیهای شاد به جای اضطراب و تشویش. افراد مضطرب معمولا کنترل مناسبی بر وضعیت بدنی خود در فعالیتهای روزمره ندارند، بنابراین مستعد آسیب بیشتری هستند.
پانویس
1.↑ اعلمی هرندی، بهادر. ص۱۹۲
2.↑ برزکار،ابراهیم. ص 65
3.↑ Mechanical
4.↑ Visceral
5.↑ Inflammatory
6.↑ Infection
7.↑ Vascular
8.↑ Psychogenic
9.↑ ناصری، نسرین. ص249
10.↑ Intervertebral Disc Herniation
11.↑ Spinal Canal Stenosis
12.↑ Referred pain
13.↑ Arthritis
14.↑ هاشمی کهن زاد،شهریار. ص 199
منابع
-اعلمی هرندی،بهادر. اصول ارتوپدی و شکسته بندی. چاپ ششم، نشر فروغ اندیشه،
-سلطان زاده، اکبر. بیماریهای مغز و اعصاب و عضلات. چاپ دوم، جعفری، پائیز ۱۳۷۶.
-ناصری، نسرین. فیزیوتراپی در ضایعات ارتوپدیک. چاپ اول، صبح سعادت، ISBN 4-7-93408-964.
-بنائی، مهدی. دردهای کمر و پشت. چاپ دانشگاه فردوسی مسهد. چاپ سوم. زمستان 1370
-هاشمی کهن زاد،شهریار.ترجمه:تفسیر پاتوفیزیولوژیک درد "سیریل مک براید" و "رابرت بلک لا".چاپ دوم.نشر دانش امروز.
-برزکار،ابراهیم.ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی.تحت نظارت:دکتر حسن عشایری.با همکاری:دکتر مسیب برزکار.چاپ اول.بهار ۱۳۸۵.ISBN 964-06-7688-8
-معاینه فیزیکی ستون فقرات و اندامها. ترجمهٔ شایسته آذر، مسعود؛ نوربخش، سید تقی. چاپ اول، تهران: جهاد دانشگاهی، ۱۳۷۱.
#-طیبی، عبداله. محسنی فر، هلاکو. آشناگر، زینت. ترجمه ساختار و عملکرد ستون مهره ای لوانجی -نورکین. ناشر قلم علم
Darlene Hertling and Randolph M.Kessler. Management of Common Musculoskeletal Disorders. Third Edition. ISBN 0-397-55150-9
David A.Greenberg & Michael J.Aminoff/ clinical Neurology ;1996
Carol Mattson Porth. Pathophysiology:concepts of altered health states. Publisher:Lippincott. Third Edition. ISBN 0-397-54723-4
منبع تصویر:
http://www.sandiego-spine.com/
http://orthoinfo.aaos.org/
مطالب مرتبط:
Iran 