مطالعات ساختارى و عملكردى نشان داده است كه حداقل چهار نوع گيرنده مفصلى وجود دارند كه از نظر تعداد، توزيع و موقعيتشان متفاوتند.سه نوع از گيرنده هاى مفصلى (نوع I، II و III)، داراى پايانه هاى كپسولدارند و فيبرهاى عصبى آنها حاوى ميلين مى باشد ولى گيرنده مفصلى نوع چهارم داراى پايانه عصبى آزاد است كه فاقد كپسول بوده و فيبرهاى عصبى آنها بدون ميلين است(تصویر زیر).


چهار نوع گیرنده اصلی مفصلی عبارتنداز:

Type I :اين گيرنده ها در لايه هاى سطحى فيبروزى كپسول مفصلى به صورت دستجات كوچك قرار دارند. به آهستگى تطابق مى يابند در آگاهى از وضعيت و حركت مفصل نقش دارند. اين گيرنده ها همچنين نسبت به نوع فشار بر كپسول مفصلى (Skoglund 1973) و به خصوص در مفاصل مهم (مثلاً هيپ، زانو و...) كه حس استاتيك براى كنترل پوسچر ضرورى است، واكنش نشان مى دهند. اين گيرنده ها هنگا مى كه مفصل به طور ناگهانى حركت مى كند، شديدا تحريك مى شوند.

Type II:اين گيرنده ها شبيه گيرنده هاى پاچينى هستند اما نسبت به گيرنده هاى پاچينى بافتهاى همبندى ديگر كوچكترند.اين گيرنده ها به صورت دستجات كوچكى در سراسر كپسول مفصلى و به خصوص در لايه هاى عمقى و ديگر ساختارهاى مفصلى (مثلاً پد چربى مفصل تمپورومنديبلار) وجود دارند. به سرعت تطابق مى يابند، مكانورسپتورهايى با آستانه تحريكى پايين هستند.به حركت و تغيير فشار حساس هستند و به حركت مفصل و فشارهاى ناگهانى مفصلى پاسخ مى دهند.

Type III :اين گيرنده ها از نظر ساختارى و عملكرد شبيه ارگانهاى تاندونى- گلژى (GTo) هستند و در ليگامانهاى مفصلى وجود دارند، در حالى كه كپسول مفصلى فاقد اين گيرنده ها است.

آستانه تحريكى بالا دارند، به آهستگى تطابق مى يابند و ظاهرا تا حدى از استرسهاى شديد در مفاصل جلوگيرى مى كنند كه اين عمل از طريق مهار رفلكسى عضلات مجاور صورت مى گيرد.

Type IV (انتهاهاى عصبى آزاد):در كپسول مفصلى، مجاور پدهاى چربى و اطراف رگهاى خونى لايه سينويال منشعب مى شوند. آستانه تحريكى بالايى دارند،به آهستگى تطابق مى يابند و به حركات شديد پاسخ مىدهند و اساسى را براى درد مفصلى فراهم مى سازند.

البته بايد توجه داشت كه گيرنده هاى درد مفصلى، با رشته هاى آوران اوليه ميلين دار ظريف يا بدون ميلين عصب دهی شده اند.

از مطالب فوق نتيجه مى شود كه اطلاعات ارسالى از گيرنده هاى مفصلى به طور دائمى و پيوسته سيستم عصبى را از وضعيت مفصل، سرعت حركت و شايد مسير حركت مطلع مى سازد.

انتهاهاى عصبى آزاد عضلانی

عضله داراى تعداد زيادى انتهاى عصبى آزاد مى باشد كه در بافت همبند داخل عضلانى و در ديواره هاى عروق خونى انتشار يافته اند.آنها مسئول احساس درد عضلانى مى باشند.

سیکل درد را در تصویر ذیل مشاهده می کنید:


گيرنده هاى درد,انتهاهاى تمام الياف آوران غير ميلين دار و كوچكترين فيبرهاى آ- گاماى ميلين دار هستند. اين انتهاها در اثر فشار، درد، افزايش اسمولاريته،التهاب,تتانوس و اينفوزيون يونهاى پتاسيم تحريك مى گردند.اين حالات ممكن است در عضله حين ورزش يا عضله فعال شده وجود داشته باشد.

منبع:
از کتاب ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی به ترجمه و تدوین نویسنده وبلاگ(فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار).چاپ فجر.بهار ۱۳۸۵(چاپ اول)

منابع (References)

-http://www.nut-med.ca/

-Williams & Warwick/ Gray's Anatomy

طبقه بندی مطالب وبلاگ فیزیوتراپی

مقالات فیزیوتراپی 

اخبار کنگره ها و سمینارهای فیزیوتراپی 

مهمترین اخبار دکترای حرفه ای فیزیوتراپی

مقالات استخوان شناسی

مقالات آناتومی اندام فوقانی 

مقالات آناتومی اندام تحتانی

مقالات آناتومی ستون فقرات 

مقالات حرکت شناسی (کینزیولوژی)

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقالات شکستگی استخوانها و جراحی های ارتوپدی

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی (CNS & PNS)

مقالات سیستم عصبی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقالات سیستم تنفسی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقاله های سیستم حسی، درد و موضوعات آن

مقالات سیستم عروقی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مطالب و موضوعات متفرقه (مقالاتی درباره فشار خون، دیابت، بیوفیزیک، رادیولوژی،فیزیولوژی و تست خون، برخی از بیماری ها و...)