فیزیوتراپی- فیزیوتراپیست (شهرستان آمل)

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مطالب و موضوعات متفرقه (مقالاتی درباره فشار خون، دیابت، بیوفیزیک، رادیولوژی،فیزیولوژی و تست خون، برخی از بیماری ها و...)

برچسب‌ها: طناب نخاعی, نخاع, اعمال نخاع, نخاع چیست

+ نوشته شده در یکشنبه هفتم خرداد ۱۳۹۱ ساعت 20:33 توسط فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار |

بطن پنجم (Fifth ventricle)

صفحه بطن انتهایی که در سایت ویکی پدیا (Wikipedia) ایجاد کردم:

در ارتباط با این پست برخی از موارد که درباره شرایط پاتولوژیک است در قسمت پایین صفحه تحت عنوان توضیحات مطرح شده است.

بطن انتهایی (Terminal ventricle) یا بطن پنجم (Fifth ventricle)، وسیع ترین قسمت مجرای مرکزی طناب نخاعی است که در سطح مخروط انتهایی یا نزدیک به آن واقع شده‌است. ^[۱] مجرای مرکزی طناب نخاعی مانند یک بطن انتهایی دوکی شکل اتساع می‌یابد که طول آن در سطح مخروط انتهایی تقریبا 8 الی 10 میلی متر است. ^[۲] این بطن که بخش متسع انتهای مجرای مرکزی است، در تمام دوران حیات باقی می‌ماند. ^[۳]

^{تصویر زیر (یکی شماتیک و دیگری ام آر آی از طناب نخاعی):}

محتویات

[نهفتن]

۱ تاریخچه
۲ کشف و تشخیص
۳ جستارهای وابسته
۴ منابع

تاریخچه

اولین بار Stilling در سال 1859 بطن انتهایی را توصیف کرد. ^[۴] در سال 1875، Krause، بطن انتهایی را به عنوان یک ساختار بطنی حقیقی شناخت که توسط سلول‌های اپندیمی مژه دار احاطه می‌شد. ^[۴] او پس از مشاهده سلول‌های اپندیمی طبیعی، اصطلاح بطن پنجم را مرسوم کرد. ^[۴] Krause، این بطن را به همه بزرگسالان مربوط ساخت، ولی اشاره کرد که بطن انتهایی در میانسالی کوچکترین و در ابتدای کودکی و پیری وسیع ترین حالت را دارد. ^[۴]

Kernohan در سال 1924 جزئیات منشاء و سیر تکاملی ساختار بطن انتهایی را توصیف کرد که به طور طبیعی در همه افراد طی رشد جنینی وجود دارد. ^[۴]

کشف و تشخیص

اگرچه بطن انتهایی در جنین و کودکان قابل مشاهده‌است، اما معمولا در بزرگسالان حضور ندارد. ^[۱] این بطن ممکن است ازطریق ام آر آی یا سونوگرافی در کودکان کمتر از پنج سال قابل مشاهده باشد. ^[۵] انجام ام آر آی معمولا جهت رویتش مفید است.

شواهد حاصل از ام آر آی در سطح مخروط انتهایی در شرایط پاتولوژیک ممکن است درارتباط با موارد زیر باشد:

اسپینا بیفیدا (مانند مننگوسل و مننگومیلوسل)
تومورهای مخروط انتهایی
سندرم آرنولد کیاری
هیدرومیلی. در هیدرومیلی، اتساع مجرای مرکزی طناب نخاعی به واسطه افزایش مایع مغزی-نخاعی اتفاق می افتد. ^[۶]
سیرنگومیلی
سیرنگوهیدرومیلی. این بیماری به مجموعه سیرنگومیلی و هیدرومیلی گفته می شود. ^[۶]
سندرم طناب گیرافتاده (Tethered cord syndrome)
کیست‌های مخروط انتهایی

در مواردی خاص، بطن انتهایی ممکن است به علت اتساع ناشی از افزایش مایع مغزی-نخاعی، علایم بالینی ایجاد کند.

جستارهای وابسته

بطن چهارم
طناب نخاعی

منابع

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ radsource.us/ventriculus terminalis
↑ Williams & Warwick. Gray's Anatomy .THIRTY-SEVENTH EDITION.ISBN 0 443 04177 6
↑ میناگر،علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژو
↑ ^۴٫۰ ^۴٫۱ ^۴٫۲ ^۴٫۳ ^۴٫۴ neurosciencesjournal.org/terminal ventricle/case report
↑ pubmed/cyst of the medullary conus
↑ ^۶٫۰ ^۶٫۱ emedicine.medscape/imaging in syringohydromyelia

منبع تصویر:http://www.springerimages.com/

------------------------------------------------------------------------

توضیحات

*مخروط انتهایی یا مخروط مغزی (Conus terminalis, or conus medullaris): انتهایی ترین قسمت نخاع که در سطح مهره اول یا دوم پایان می یابد.

*اسپینا بیفیدا (Spina bifida) یکی از ناهنجاری های مادرزادی ستون فقرات است که به علت اشکال در جوش خوردن بخش پشتی مهره ها در ناحیه تیغه ها (لامیناها) در سطح یک یا چند مهره اتفاق می افتد که شدت شکاف در افراد مختلف متقاوت است. اسپینا بیفیدا بیشتر در ناحیه پنجمین مهره کمری یا اولین مهره ساکرال ایجاد می گردد. این ناهنجاری ستون مهره ها ممکن است به صورت های زیر دیده شود:

**اسپینا بیفیدای مخفی (Spina bifida occulta): به علت کوچک بودن شکاف معمولا بدون علامت است.

**مننگوسل (Meningocele): در این وضعیت پرده های نخاع به بیرون رانده می شود و ممکن است ایجاد علایم عصبی نماید. در مننگوسل، کیست مننژیال فاقد عناصر عصبی است.

**مننگومیلوسل (Meningomyelocele): شایع ترین نوع اسپینا بیفیدای آشکار بوده که در این ناهنجاری، پرده های نخاع، طناب نخاعی همراه با ریشه های اعصاب فتق می یابد و باعث اختلالات حسی-حرکتی با توجه به شدت ضایعه می گردد. اگر کیست در ناحیه کمری-خاجی (لومبوساکرال) باشد، حاوی دم اسب (ریشه های اعصاب کمری L4 و L5 به همزاه ریشه های خاجی) است.

**میلوسل (Myelocele): در میلوسل فتق طناب نخاعی به علت نقص در قسمت پشتی مهره ها اتفاق می افتد. این وضعیت نادر بوده که اغلب یک کیست در قسمت عمقی نسبت به طناب نخاعی وجود دارد. در میلوسل، مایع مغزی-نخاعی روی پوست می ریزد.

*سندرم آرنولد-کیاری (Arnold-chiari syndrome): یک ناهنجاری دستگاه عصبی است که با اشکال در محل اصلی مخچه و بصل النخاع همراه می گردد. در این ناهنجاری بیرون زدگی مخچه به داخل مجرای مهره ای (کانال مهره ای) می تواند منجر به هیدروسفالی (تجمع مایع در حفره جمجمه) گردد.

*سیرنگومیلی (Syringomyelia): سیرنگومیلی عبارت است از وجود یک حفره پر از مایع مغزی-نخاعی بنام Syrinx در داخل طناب نخاعی که ممکن است در هر قسمت از طناب نخاعی ایجاد گردد. این ناهنجاری بیشتر در ناحیه فقرات گردنی رخ می دهد. حفره در سیرنگومیلی ممکن است به طرف بصل النخاع و ناحیه پل مغز نیز امتداد یابد.

وقتی حفره کیستیک در نخاع گسترش یابد می تواند باعث مشکلات متفاوتی همانند اختلالات حسی-حرکتی، درد مزمن، اختلالات عملکردی روده و مثانه و غیرو گردد. شدت علایم و نشانه ها به محل درگیری، اندازه حفره و وجود مشکلات دیگری چون تومورها و ناهنجاری های مادرزادی بستگی دارد.

*سندرم طناب گیرافتاده (Tethered cord syndrome) یا نشانگان طناب نخاعی افسار زده: یک اختلال نورولوژیکی ناشی از پیوستگی های بافتی است که حرکت طناب نخاعی را در ستون فقرات محدود می کند. این پیوستگی های بافتی باعث ایجاد کشش های غیر نرمال به طناب نخاعی می گردد. عواملی چون فیلوم ترمینال (رشته انتهایی) ضخیم و کوتاه، میلومننگوسل، وجود بافت های اسکار،تومورها، آسیب طناب نخاعی، لیپوما و موارد دیگر ممکن است باعث اشکال در حرکات طبیعی و آرام طناب نخاعی گردد.

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقالات روماتولوژی (شامل اصطلاحات،اختلالات و بیماریهای روماتیسمی و روماتیسم خارج مفصلی)

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی (cns & pns)

مروری بر آناتومی سیستم عصبی، عضلانی و اسکلتی ازطریق تصاویر

مقالات ورزش و تغذیه (شامل موضوعات تحرک و فعالیت بدنی،تغذیه صحیح،چاقی،اضافه وزن،کنترل وزن و غیروه)

مقالات قلب و عروق (شامل مفاهیم، اختلالات و مقاله های آموزشی)

طبقه بندی مطالب بر اساس ناحیه بدن

مقالات سیستم عصبی (cns & pns)

استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع وبلاگ مجاز است.

برچسب‌ها: فیلوم ترمینال, مننگومیلوسل, مایع مغزی نخاعی, بطن انتهایی

+ نوشته شده در دوشنبه سوم بهمن ۱۳۹۰ ساعت 23:57 توسط فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار |

کانال مرکزی نخاع (Central canal of spinal cord)

صفحه مجرای مرکزی طناب نخاعی یا مجرای اپاندیم (Ependymal canal) که در سایت ویکی پدیا (Wikipedia) ایجاد کردم:

مجرای مرکزی طناب نخاعی یا مجرای اپاندیم، مجرایی است حاوی مایع مغزی-نخاعی که توسط طناب نخاعی احاطه می‌گردد. در وسط رابط خاکستری (Gray commissure) که خود قسمتی از ماده خاکستری نخاع است، مقطع مجرای اپاندیم وجود دارد. ^[۱] قسمتی از رابط خاکستری که در جلوی مجرای اپاندیم قرار دارد، رابط خاکستری جلویی ^[۲] و بخشی از آن که در پشت مجرای اپاندیم است، رابط خاکستری پشتی ^[۳] نامیده می‌شود. ^[۱] رابط خاکستری ، نوار باریکی است که دو توده طرفی ماده خاکستری نخاع را که به شکل H است، در خط وسط به یکدیگر متصل می‌کند. ^[۱]

^{تصویر زیر:}

^{تصویر در اندازه ای بزرگتر با کلیک بر روی اینجا}

مجرای مرکزی طناب نخاعی (مجرای اپاندیم) در بالا با بطن چهارم ارتباط دارد. بیشتر مایع مغزی-نخاعی از بطن چهارم به فضای زیر عنکبوتیه منتقل می‌شود، اما مقدار کمی از این مایع از بطن چهارم به مجرای مرکزی می‌رود. ^[۱]

بطن انتهایی

مجرای مرکزی در انتهای مسیرش، گشاد و متسع می‌شود و بطن انتهایی (Terminal ventricle) را ایجاد می‌کند. ^[۴] این بطن نزدیک مخروط انتهایی قرار دارد. ^[۵] بطن انتهایی در جنین و کودکان خیلی بیشتر از بزرگسالان قابل مشاهده‌است، اما دوباره مشاهده آن در افراد مسن ازنظر تعداد افزایش می‌یابد. ^[۵]

پانویس‌ها

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ ^۱٫۳ كوثريان،سيد حسين
↑ Anterior gray commissure
↑ Posterior gray commissure
↑ میناگر،علیرضا و وثوق آزاد، ژاک
↑ ^۵٫۰ ^۵٫۱ radsource.us

منابع

كوثريان،سيد حسين.نوروآناتومى (كالبدشناسى سلسله اعصاب مركزى). مؤسسه انتشارات باورداران
میناگر،علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژو

radsource.us

منبع تصویر:

en.wikipedia.org

موضوعات فیزیوتراپی شامل:

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقالات روماتولوژی (شامل اصطلاحات،اختلالات و بیماریهای روماتیسمی و روماتیسم خارج مفصلی)

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی (cns & pns)

مروری بر آناتومی سیستم عصبی، عضلانی و اسکلتی ازطریق تصاویر

مقالات ورزش و تغذیه (شامل موضوعات تحرک و فعالیت بدنی،تغذیه صحیح،چاقی،اضافه وزن،کنترل وزن و غیروه)

مقالات قلب و عروق (شامل مفاهیم، اختلالات و مقاله های آموزشی)

طبقه بندی مطالب بر اساس ناحیه بدن

مقالات سیستم عصبی (cns & pns)

برچسب‌ها: طناب نخاعی, کیسه تکال, مایع مغزی نخاعی, مجرای اپاندیم

+ نوشته شده در جمعه بیست و سوم دی ۱۳۹۰ ساعت 4:8 توسط فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار |

مجرای اپاندیم (Ependymal canal)

مجرای اپاندیم یا مجرای مرکزی طناب نخاعی (Central canal of spinal cord) یک مجرای ظریف در تمام طول طناب نخاعی بوده که حاوی مایع مغزی-نخاعی (CSF) است. ماده خاکستری نخاع که مانند پروانه یا H است، کانال مرکزی نخاع (مجرای اپاندیم) را احاطه می کند. این مجرا در بالا با بطن چهارم مغز مرتبط است و در پایین، بطن انتهایی (Terminal ventricle) را ایجاد می کند. بطن انتهایی، قسمت متسع کانال مرکزی طناب نخاعی در انتهای تحتانی است.

تصاویر زیر:

منابع:

■كوثريان،سيد حسين.نوروآناتومى (كالبدشناسى سلسله اعصاب مركزى). مؤسسه انتشارات باورداران.
■میناگر،علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژوه.

منبع تصویر:

http://images.tutorvista.com/

http://media.web.britannica.com/

استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع وبلاگ مجاز است.

طبقه بندی مطالب وبلاگ فیزیوتراپی

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

http://www.mountnittany.org/

برچسب‌ها: مجرای اپاندیم چیست, مجرای مرکزی طناب نخاعی, Central canal of spinal cord, مجرای اپاندیم

+ نوشته شده در دوشنبه نوزدهم دی ۱۳۹۰ ساعت 23:56 توسط فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار |

فیلوم ترمینال (Filum terminale)

فیلوم ترمینال یا رشته انتهایی (Filum terminale) یک رشته ظریف از بافت همبندی است که از راس مخروط انتهایی (انتهای ترین قسمت نخاع) شروع می شود و در انتها به سطح خلفی اولین قطعه استخوان دنبالچه (کوکسیکس) متصل می گردد. طناب نخاعی در سطح مهره اول یا دوم کمری پایان می یابد.

رشته انتهایی از نظر بالینی بی اهمیت است. دم اسب که حاوی ریشه های اعصاب کمری-خاجی (L3-S5) چپ و راست است در طرفین فیلوم ترمینال قرار می گیرد.

تصویر زیر

منابع:

■كوثريان،سيد حسين.نوروآناتومى (كالبدشناسى سلسله اعصاب مركزى). مؤسسه انتشارات باورداران.
■نراقى،محمد على؛حاجى حسينى، داود.ترجمه: نوروآناتومى W.C. Wongck.انتشارات جعفرى.
■میناگر،علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژوه.

منبع تصویر

استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع وبلاگ مجاز است

مقالات حرکت شناسی یا کینزیولوژی

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی

مقالات روماتولوژی

مروری بر آناتومی سیستم عصبی، عضلانی و اسکلتی ازطریق تصاویر

مطالب و موضوعات متفرقه - مقالاتی درباره فشار خون، دیابت، بیوفیزیک، رادیولوژی،فیزیولوژی و تست خون، برخی از بیماری ها و

مقالات ورزش و تغذیه (شامل موضوعات تحرک و فعالیت بدنی،تغذیه صحیح،چاقی،اضافه وزن،کنترل وزن و غیروه)

مقالات قلب و عروق شامل مفاهیم، اختلالات و مقاله های آموزشی

طبقه بندی مطالب بر اساس ناحیه بدن

-http://www.morphonix.com/
-http://www.mhhe.com/

مقالات سیستم عصبی

برچسب‌ها: دم اسب, طناب نخاعی, مخروط انتهایی, کیسه تکال

+ نوشته شده در دوشنبه نوزدهم دی ۱۳۹۰ ساعت 13:44 توسط فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار |

دستگاه عصبى (Nervous system)

سيستم عصبى،اجتماعى از سلول ها است كه بخشى از آنها در تشكيل شبكه ارتباطى و بخشى ديگر هم در تشكيل ماده محافظ اين شبكه شركت مى ‏كنند.شبكه ارتباطى به وسيله نورونها شكل مى ‏گيرد.سلول هاى شبكه ارتباطى براى دريافت و ايجاد جريان عصبى و همچنين انتقال اين جريان به ساير نورونها و همچنين سلول هاى حساسه، متمايز شده اند. مغز انسان تقريبا از ۱۰^۱۲ نورون تشكيل شده است.

سلول هاى محافظ سيستم عصبى شامل نوروگلياها است كه به معنى متصل ‏كننده نورونها به همديگر مى ‏باشند (Nerve Glue). اين سلول ها نه تنها در نگهدارى و محافظت نورونها در يك محيط محدود و مخصوص بسيار مؤثرند، بلكه باعث افزايش سرعت انتقال ايمپالسهاى الكتريكى در طول آكسون نيز مى ‏شوند.تعداد سلول هاى نورگليا در مغز انسان، ده برابر بيشتر از تعداد نورونهاى موجود در مغز است.

سيستم عصبى اكثر حيوانات به دو قسمت سيستم عصبى محيطى (PNS) و سيستم عصبى مركزى (CNS) تقسيم مى‏شوند.

تصاویر زیر:

سيستم عصبى محيطى(Peripheral nervous system)

سيستم عصبى محيطى، ارتباطى را بين دستگاه اعصاب مركزى و قسمتهاى مختلف بدن و محيط خارج به وجود مى ‏آورد. اين سيستم متشكل از قسمتهاى زير است:

1- بخشهاى حسى كه از رسپتورهاى حسى ساخته شده‏ اند.
2- بخشهاى حركتى كه براى ايجاد فعاليتهاى عضلانى و يا فعاليتهاى ترشحى، فرمانهايى را به ارگانهاى مربوطه صادر مى‏ نمايند.
3- نورونهاى آورنده اوليه.

بخشهاى حركتى شامل رشته‏ هاى حركتى سوماتيك (بدنى)،گانگليونهاى اتونوميك و بالاخره رشته‏ هاى اتونوميك هستند.

رشته ‏هاى اتونوميك به سه قسمت:
نورونهاى سمپاتيك، پاراسمپاتيك و انتريك (روده‏اى) تقسيم مى ‏شوند.

رشته ‏هاى حركتى سوماتيك، باعث انقباض عضلات اسكلتى بدن شده و رشته‏ هاى حركتى اتونوميك در تحريك و همچنين مهار فعاليت عضلات صاف، غدد و عضله قلب نقش مهمى را ايفا مى‏ كنند. سلسله اعصاب سمپاتيك، كل ارگانهاى بدن را براى انجام فعاليتهاى حياتى آماده نگه مى ‏دارند و اين عمل در حالى انجام مى ‏گيرد كه سلسله اعصاب پاراسمپاتيك و انتريك در حال انجام دادن فعاليتهاى عادى خودشان هستند.

سيستم عصبى مركزی(Central nervous system)

سيستم عصبى مركزى شامل نخاع شوكى و مغز است.
قسمتهاى مختلف مغز انسان براساس پيدايش آنها در دوران جنينى به پنج ناحيه تقسيم مى ‏شوند كه عبارتند از:

۱-ميلانسفالون

۲-متانسفالون

۳-مزانسفالون

۴- ديانسفالون

۵-تلانسفالون
چگونگى تشكيل سيستم اعصاب مركزى بدين طريق است كه در ضمن نمو جنين يك قسمت از لوله عصبى نخاع شوكى را مى ‏سازد و انتهاهاى سرى لوله عصبى كه به مغز تبديل خواهد شد، ابتدا سه برجستگى به نام حبابهاى مغزى اوليه را تشكيل مى ‏دهد (تصوير)، اين حبابها عبارتند از:

1- مغز قدامى
2- مغز ميانى
3- مغز خلفى كه به طناب نخاعى پيوسته است.

در قسمت زير چگونگى تشكيل بخشهاى مختلف مغزى انسان نشان داده شده است:

-حباب مغزى قدامى (پروزنسفالون)شامل:
تلانسفالون- ديانسفالون

-حباب مغزى ميانى (مزانسفالون)عبارتنداز:
پايه‏هاى مغزى- تكمه‏هاى چهارگانه

-حباب مغزى خلفى (رمبانسفالون)شامل:
متانسفالون- ميلانسفالون

تلانسفالون نيمكره‏ هاى مغز و ديانسفالون عناصر اطراف بطن ميانى را كه مبدأ پيدايش تالاموس، هيپوتالاموس، ساب ‏تالاموس و اپى‏ تالاموس است، به وجود مى‏ آورد.متانسفالون،پل مغزى و مخچه را ايجاد مى ‏كند و ميلانسفالون بصل‏النخاع را به وجود مى ‏آورد.

منبع:

از کتاب ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی به ترجمه و تدوین نویسنده وبلاگ(فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار).چاپ فجر.بهار ۱۳۸۵

منابع (References)

-نراقى،محمد على؛ حاجى حسينى، داود.ترجمه: نوروآناتومى W.C. Wongck.انتشارات جعفرى.

-آمرى نيا، رضا؛ بهروزى راد، نازيلا. ترجمه: ساختمان و عمل مغز و اعصاب پرفسور ويليام ويليس. مؤسسه انتشارات تلاش.

-كوثريان، سيد حسين.نوروآناتومى (كالبدشناسى سلسله اعصاب مركزى). مؤسسه انتشارات باورداران.

-شادان، فرخ.ترجمه: فيزيولوژى پزشكى پرفسور آرتورگايتون. جلد دوم، انتشارات شركت سهامى چهر.

-میناگر،علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژوه.

منبع تصاویر:

مطالب مرتبط:

عصب محیطی

طناب نخاعی

اعصاب مغزی

*استفاده از مطالب فقط در صورت ذکر منبع وبلاگ مجاز است.

طبقه بندی مطالب وبلاگ فیزیوتراپی

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

آسیب های ناکامل طناب نخاعی

برچسب‌ها: دستگاه عصبی, سیستم عصبی محیطی چیست, دستگاه خودکار, سیستم عصبی مرکزی چیست

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت ۱۳۸۹ ساعت 0:44 توسط فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار |

آسیب طناب نخاعی(Spinal cord injury)

مقاله آسیب طناب نخاعی که در سایت ویکی پدیا ایجاد کردم:

آسیب طناب نخاعی (به انگلیسی: Spinal cord injury) از عوامل مهم اختلالات حسی،حرکتی،دستگاه ادراری و یا ترکیبی از این موارد است.تصادفات اتومبیل شایع ترین علت آسیب های طناب نخاعی هستند[۱].ضربه های وارد بر ستون مهره ای ممکن است باعث آسیب نخاع،ریشه اعصاب نخاعی و یا هر دو شود[۲].در مورد اعمال حركتى ممكن است ضعف اندام يا فلج يك اندام و آسيب نورون حرکتی فوقانی (UMN) يا نورون حرکتی تحتانی (LMN) وجود داشته باشد و در مورد اعمال حسى ممكن است فقدان حس، كاهش حس، افزايش حساسيت يا احساسهاى غير طبيعى نظير احساس سوزش يا كرختى بروز كند[۳].آسیب شدید طناب نخاعی نسبتا ناشایع است،اما ازنظر عواقب خود حالت تحلیل برنده و طولانی مدت دارد،زیرا این ضایعه در اغلب موارد افراد جوانتر از 30 سال را گرفتار می سازد[۴].

دو تصویر جهت درک بهتر موضوع:

۱-تصویر شماتیک طناب نخاعی و ۳۱ جفت عصب نخاعی:

۲-تصویر شکستگی مهره همراه با آسیب طناب نخاعی:

فهرست مندرجات

۱ علل
۱.۱ آسیب های ضربه ای
۱.۲ آسیب های غیرضربه ای
۲ الگوهای آسیب طناب نخاعی
۲.۱ ضایعات کامل
۲.۲ ضایعات ناکامل
۲.۲.۱ انواع ضایعات ناکامل نخاعی
۳ سطح آسیب
۴ علایم،نشانه ها و عوارض
۵ درمان
۶ پانویس
۷ جستارهای وابسته
۸ منابع
۹ پیوند به بیرون

علل

آسیب های طناب نخاعی ازنظر سبب شناسی (اتیولوژی) می تواند به دو گروه کلی تقسیم شود[۵]:

-آسیب های ضربه ای[۶]
-آسیب های غیرضربه ای[۷]

آسیب های ضربه ای

بیشتر آسیب های طناب نخاعی از نوع ضربه ای است.بسیاری از شکستگی ها در ناحیه ستون فقرات به دنبال تصادفات،ممکن است منجربه ضایعه نخاع نیز گردد.گاهی ضایعه نخاعی به دلیل کشیدگی نخاع ایجاد می گردد.به طورکلی اثرات عوامل ضربه ای که احتمال آسیب نخاعی را به همراه دارند شامل موارد زیر است:

1-شکستگی در ناحیه ستون مهره ها

2-دررفتگی های ستون فقرات

3-شکستگی همراه با دررفتگی در ستون مهره ها

4-آسیب حاد دیسک بین مهره ای

5-صدمات عروقی به دنبال ضربه(تروما)

6-زخم های شدید

موارد فوق معمولا به هنگام تصادفات جاده ای(به ویژه چپ کردن اتومبیل) و سانحه با موتورسیکلت،حرکات ورزشی شدید،زخم ها ی نفوذی گلوله،سقوط از ارتفاعات و ضربه های ناشی از چاقو ایجاد می گردد.

آسیب های غیرضربه ای

این عوامل میزان کمتری از صدمات طناب نخاعی را ایجاد می کنند که حدود 30% تخمین زده می شوند.بسیاری از عوامل غیرضربه ای آسیب نخاعی شامل:

1-فتق دیسک بین مهره ای

2-لغزش مهره

3-تنگی مجرای نخاعی

4-مشکلات عروقی

5-بیماری ها(مثلا اسپینابیفیدا،آمیوتروفیک لترال اسکلروزیس،سیرنگومیلی،میلیت عرضی،بیماری ام اس یا مولتیپل اسکلروزیس و غیرو)

6-تومورهای ناحیه ستون فقرات

7-آرتروز شدید در ناحیه ستون مهره ها

8-عفونت ها

الگوهای آسیب طناب نخاعی

آسیب نخاعی به صورت کامل(Complete) یا ناکامل(Incomplete) است[۸].توصیف این الگوها در زیر بیان شده است.

ضایعات کامل
در یک ضایعه کامل(Complete lesion)،عملکرد حسی یا حرکتی در زیر سطح ضایعه وجود ندارد[۹].آسیب کامل بیشتر درارتباط با قطع عرضی نخاع ،صدمات عروقی شدید،کشش های طولی طناب نخاعی و یا فشارهای شدید به نخاع است.در ضایعات کامل به دلیل قطع ارتباط نخاع با مغز،ادراک حسی و کنترل حرکتی فرد مختل شده و در این موارد پیش آگهی جهت برگشت عملکرد حسی-حرکتی ضعیف است.

ضایعات ناکامل
ضایعات ناکامل(Incomplete lesions) درصورت وجود و حفظ قسمتی از عملکرد حسی یا حرکتی در زیر سطح آسیب مشخص می شود[۱۰].اگر برگشت عملکردهای حسی یا حرکتی سریع باشد،پیش آگهی ازنظر بهبود عصبی نیز خوب خواهد بود.

انواع ضایعات ناکامل نخاعی

مهمترین سندرم های آسیب ناکامل نخاعی عبارتنداز:

-سندرم براون سکوارد[۱۱]
-سندرم طناب پیشین[۱۲](قدامی)
-سندرم طناب مرکزی[۱۳]
-سندرم طناب پسین[۱۴](خلفی)

سطح آسیب
طناب نخاعی از زیر پیاز نخاع(بصل النخاع) در ناحیه سوراخ پس سری شروع می شود و انتهای آن در سطح مهره اول یا دوم کمری است.بنابراین،طول نخاع نسبت به ستون فقرات کوتاهتر است(حدود 25 سانتی متر).به انتهایی ترین قسمت طناب نخاعی به دلیل مخروطی بودن، مخروط انتهایی [۱۵] می نامند.ریشه های اعصاب کمری و خاجی که از طناب نخاعی منشعب می شوند،نسبت به سایر ریشه های اعصاب نخاعی مسیر بیشتری را طی می کنند.ازطرفی چون این ریشه ها(ریشه های کمری و خاجی) به صورت دم اسب از نخاع خارج می شوند،ناحیه ای را ایجاد می کنند که منطقه دم اسبی[۱۶] می نامند.

امکان آسیب نخاع در هر سطحی از طناب نخاعی وجود دارد.احتمال آسیب در دو ناحیه C6-C7 و T12-L1 بیشتر از سایر نواحی طناب نخاعی است که علت آن تحرک زیاد یک قسمت و ثبات( تحرک کمتر)در ناحیه دیگر است.ضایعات ناکامل نخاع در اثر ضربات وارده به طناب نخاعی در ناحیه گردن(سرویکال) شیوع بیشتری در مقایسه با قسمت سینه ای(توراسیک) دارد.اگر ضایعه نخاعی در سطح گردنی باشد، با توجه به شدت آسیب باعث ایجاد ضعف(Paresis) اندامها یا فلج چهار اندام[۱۷] می گردد.ضایعه در سطح سینه ای یا ناحیه کمری منجربه ضعف اندامهای تحتانی یا فلج اندامهای تحتانی[۱۸] می شود.آسیبهای رشته های دم اسبی[۱۹]،نمای بالینی ویژه ای بصورت فلج شل دو پا،بی اختیاری ادرار و مدفوع و همچنین بی حسی نسبت به درد و حرارت در ناحیه زینی(Saddle anesthesia) ایجاد می کنند[۲۰].آسیب به منطقه دم اسبی یک ضایعه نورون حرکتی تحتانی است.

علایم،نشانه ها و عوارض
علایم و عوارض یک آسیب نخاعی ممکن است درارتباط با یک یا چند مورد از مشکلات ذیل باشد:

1-اختلالات حسی

2-مشکلات حرکتی

3-درد

4-تشدید بازتاب ها(رفلکس ها)بعد از مرحله شوک نخاعی در ناحیه زیر آسیب نخاعی(در ضایعات نورون حرکتی فوقانی)

5-مشکلات ادراری و احشایی

6-اختلال در دستگاه تنفسی

7-نقص عملکرد جنسی(Sexual dysfunction)

8-احتمال افت فشار خون در وضعیت ایستاده.زمانیکه بیمار از یک وضعیت افقی به حالت عمودی قرار می گیرد ممکن است دچار افت فشار خون شود که به آن هایپوتنشن وضعیتی[۲۱] می گویند.

9-احتمال افزایش بازتاب اتونوم(هیپررفلکسی یا دیس رفلکسی اتونومیک)بعد از مرحله شوک نخاعی

10-امکان وجود مشکلاتی جهت تنظیم دمای بدن

11-زخم های بستر یا فشاری

12-عفونت ادراری

13-ترومبوز وریدی عمقی[۲۲](DVT).بی حرکتی اندام ها از عوامل مهم اختلال در سیستم وریدی است و احتمال ایجاد ترومبوز وریدی عمقی(DVT) را افزایش می دهد.درصورت عدم درمان ترومبوز وریدی عمقی،احتمال آمبولی ریوی که با خطر مرگ همراه است نیز وجود دارد.

14-احتمال آمبولی ریه

15-مشکلات متابولیکی

16-پوکی استخوان در زیر سطح ضایعه

17-احتمال استخوان سازی غیر طبیعی[۲۳] در بافت نرم اطراف مفصل در زیر ناحیه آسیب(به خصوص در مفصل ران)

18-اختلالات عضلانی و مفصلی

19-اشکال در تنظیم درجه حرارت بدن

20-مشکلات روحی

درمان

بیماران با آسیب نخاعی ممکن است به درمان های ذیل نیاز داشته باشند:

1-درمان های اورژانسی جهت جلوگیری از آسیب بیشتر و انجام اقدامات پزشکی اولیه(مثلا حفظ تهویه و جریان خون مناسب)

2-جراحی در مواردی که لازم باشد(مثلا ثابت کردن قطعات شکسته)

3-درمان های دارویی

4-درمان اختلالات مثانه و روده

5-مراقبت پوستی جهت پیشگیری از ایجاد زخم بستر

6-فیزیوتراپی در اولین فرصتی که توسط پزشک تعیین می شود.

7-استفاده از وسایل کمکی جهت تسهیل در راه اندازی بیمار با توجه به شرایط

8-گاهی درمان روانپزشکی و مشاوره روانشناسی در بعضی از بیماران لازم است.

پانویس

↑ میناگر، علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد.ص 184
↑ اعلمی هرندی, بهادر, اصول ارتوپدی و شکسته بندی, چاپ ششم.ص 450
↑ برزکار،ابراهیم.ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی.ص 97
↑ قاضى جهانى، بهرام.ترجمه مبانى طب سسيل، بيماريهاى مغز و اعصاب.ص 286
↑ Susan B. O,Sullivan & Thomas J. Schmitz / Physical Rehabilitation: Assessment and Treatment.Page 545
↑ Traumatic injuries
↑ Non-traumatic injuries
↑ برزکار،ابراهیم.ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی.ص 92
↑ Susan B. O,Sullivan & Thomas J. Schmitz / Physical Rehabilitation: Assessment and Treatment.Page 548
↑ Susan B. O,Sullivan & Thomas J. Schmitz / Physical Rehabilitation: Assessment and Treatment.Page 548
↑ Brown-Séquard syndrome
↑ Anterior cord syndrome
↑ Central cord syndrome
↑ Posterior cord syndrome
↑ Conus medullaris
↑ Cauda equina
↑ Quadriplegia or Tetraplegia
↑ Paraplegia
↑ Cauda equina injuries
↑ سلطان‏زاده، اكبر.بيماريهاى مغز و اعصاب و عضلات.ص 26
↑ Postural or orthostatic hypotension
↑ Deep venous thrombosis
↑ Heterotopic ossification

جستارهای وابسته
-طناب نخاعی
-نورون حرکتی فوقانی
-نورون حرکتی تحتانی
منابع

-اعلمی هرندی، بهادر. اصول ارتوپدی و شکسته بندی. چاپ ششم، فروغ اندیشه،
-سلطان ‏زاده، اكبر. بيماری‏هاى مغز و اعصاب و عضلات. چاپ دوم، انتشارات جعفرى، پائیز ۱۳۷۶.شابک:1-03-6088-964
-میناگر، علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژوه.
-برزکار،ابراهیم.ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی.تحت نظارت:دکتر حسن عشایری.با همکاری:دکتر مسیب برزکار.چاپ اول.بهار 1385.شابک:8-7688-06-964
-نراقى،محمد على؛ حاجى حسينى، داود.ترجمه نوروآناتومى W.C. Wongck.انتشارات جعفرى.
-قاضى جهانى، بهرام. ترجمه مبانى طب سسيل، بيماريهاى مغز و اعصاب.مرکز نشر اشارت.
‎

-Susan B. O,Sullivan & Thomas J. Schmitz / Physical Rehabilitation: Assessment and Treatment.
A.Greenberg & Michael J.Aminoff/clinical Neurology ;1996- http://www.mayoclinic.com/health/spinal-cord-injury/DS00460/DSECTION=symptoms
منابع تصویر:

http://indyspinemd.com

http://www.okano-lab.com

مطالب مرتبط:

طناب نخاعی

آسیب نخاعی

سندرم دم اسب

سندرم کونوس مدولاریس

موضوعات فیزیوتراپی

تصویر و ابتدا-انتهای عضلات اندام های فوقانی و تحتانی

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقالات روماتولوژی (شامل اصطلاحات،اختلالات و بیماریهای روماتیسمی و روماتیسم خارج مفصلی)

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی (cns & pns)

مروری بر آناتومی سیستم عصبی، عضلانی و اسکلتی ازطریق تصاویر

مقالات ورزش و تغذیه (شامل موضوعات تحرک و فعالیت بدنی،تغذیه صحیح،چاقی،اضافه وزن،کنترل وزن و غیروه)

مقالات قلب و عروق (شامل مفاهیم، اختلالات و مقاله های آموزشی)

مقالات رادیولوژی

برخی از خلاصه مقالات فیزیوتراپی

طبقه بندی مطالب بر اساس ناحیه بدن

مقالات سیستم عصبی (cns & pns)

ویدیوهای آموزشی

برچسب‌ها: انواع ضایعات نخاعی, طناب نخاعی, دم اسب, آسیب نخاعی

+ نوشته شده در پنجشنبه نوزدهم فروردین ۱۳۸۹ ساعت 22:21 توسط فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار |

طناب نخاعی(Spinal Cord)-قسمت دوم

نورونهاى حركتى قدامى

در هر قطعه از شاخ قدامى ماده خاكسترى نخاع,چندين هزار نورون وجود داردكه 50 تا 100 درصد بزرگتر از ساير نورونها بوده و نورونهاى حركتى قدامى ناميده مى شوند. اين نورونها فيبرهاى عصبى از خود خارج مى كنند كه نخاع را از راه ريشه هاى قدامى ترك كرده و سپس به طرف عضلات پيش مى روند و به فيبرهاى عضلات اسكلتى عصب مى دهند.اين نورونها را مى توان به دو نوع عمده تقسيم كرد كه عبارتند از:

۱-نورونهاى حركتى آلفا

۲-نورونهاى حركتى گاما

-آلفا- موتونورونها(Alpha motor Neurons):

نورونهاى حركتى آلفا به فيبرهاى عضلات اسكلتى عصب مى دهند. نورونهاى آلفا با توجه به نوع عضله واحدهاى حركتى كوچك يا بزرگ به وجود مى آورند. به اين ترتيب، نورونهاى حركتى آلفا اعمال انقباضى فيبرهاى عضلات اسكلتى را كنترل مى كنند. و در نتيجه تمام فعاليتهاى حركتى بستگى به جريان عصبى دارد كه نهايتا به آلفا- موتونورونها برخورد مى كند.

اين امر باعث شد كه شرينگتون,آلفا- موتونورونها را به عنوان «راه مشترك نهايى» معرفى كند.

گاما- موتونورونها(Gamma Motor Neurons):

علاوه بر نورونهاى حركتى آلفا كه موجب انقباض فيبرهاى عضلات اسكلتى
مى شوند(فيبرهاى اكسترافيوزال)،نورونهاى حركتى بسيار كوچكترى نيز همراه با نورونهاى حركتى آلفا در شاخ قدامى نخاع قرار گرفته اند كه ايمپالسهاى خود را ازطريق فيبرهاى عصبى نوع A- گاما يا گاما- موتونورون به فيبرهاى خاصى از عضلات اسكلتى موسوم به فيبرهاى عضلانى داخل دوكى (اينترافيوزال) انتقال مى دهند.گاما- موتونورونها خود به دو دسته گاما- موتونورون استاتيك و ديناميك تقسيم مى شوند. گاما- موتونورونها از طريق انقباض فيبرهاى داخل دوك عضلات اسكلتى باعث تحريك گيرنده هاى دوك عضلانى Ia و II مى گردند. بدين نحو كه گاما- موتونورون ديناميك عموما Ia را تحريك مى كند و گاما- موتونورون استاتيك فيبرهاى II را تحريك مى كند(تصویر زیر).

در این ارتباط در پست های بعدی بیشتر توضیح داده خواهد شد.

نورونهاى واسطه اى(Interneurons)

اين نورونها در تمام مناطق ماده خاكسترى نخاع (در شاخ هاى خلفى، به طور منتشر در شاخ هاى قدامى و همچنين در نواحى بينابينى بين اين دو ناحيه) وجود دارند. تعداد اين نورونها زياد بوده و تقريبا حدود 30 برابر نورونهاى حركتى قدامى مى باشند. اكثر نورونهاى واسطه اى در شاخ خلفى واقع هستند و اكثرا داراى اعمال حسى بوده و هم به طور مستقيم و هم غير مستقيم در انتقال اطلاعات حسى به مغز شركت مى كنند. اين نورونها، كوچك و بسيار تحريك پذير بوده و غالبا فعاليت خودبه خودى نشان مى دهند و قادرند تا 1500 ايمپالس در ثانيه از خود صادر كنند.
اين نورونها داراى ارتباطات متعددى با يكديگر بوده و بسيارى از آنها مستقيما بر روى نورونهاى حركتى شاخ قدامى ختم مى شوند.ارتباط هاى ميان نورونهاى واسطه اى و نورونهاى حركتى قدامى مسئول بسيارى از اعمال يكپارچگى (انتگراسيون)نخاع هستند.

فقط معدودى از سيگنالهاى ورودى به نخاع يا سيگنالهاى صادره از مغز به طور مستقيم بر روى نورونهاى حركتى قدامى ختم مى شوند و قسمت اعظم آنها ابتدا وارد نورونهاى واسطه اى مى شوند و در آنجا به طور مناسب تنظيم مى گردند و آنگاه نورونهاى حركتى شاخ قدامى را تحريك مى كنند. مثلاً راه حركتى قشرى- نخاعى (كورتيكواسپاينال) تقريبا به طور كامل بر روى نورونهاى واسطه اى ختم مى شود و از طريق اين نورونهاى واسطه اى است كه مخ قسمت اعظم سيگنالهاى خود را براى كنترل عمل عضلات به نورونهاى حركتى قدامى آلفا و گاما ارسال مى كند.

در شاخهاى قدامى نخاع، شاخه هاى ركورنت جانبى از آكسون حركتى آلفا-موتونورون با نورونهاى واسطه اى تخصص يافته نخاع شوكى به نام رنشاو(Renshaw) سيناپس ايجاد مى كنند.سلولهاى رنشاو,اينترنورونهاى مهاركننده اى هستند كه در قسمتى از تيغه VII قرار گرفته و به طرف جلو، به قسمت خارجى لاميناى نخاعى VIII و IX مى روند.

حلقه گاما(Gamma Loop):

در حركات ارادى، آلفا- موتونورونها و گاما-موتونورونها با يكديگر به كار گرفته مى شوند.اين فرآيند را هم فعاليتى آلفا- گاما(Alpha-Gamma Coactivation) يا اتصال آلفا- گاما(Alpha-Gamma Linkage)مى نامند. گاما- موتونورونها از طريق حلقه گاما,تحريك آلفا را تشديد مى كنند. عموما فيبرهاى آوران اوليه Ia تشكيل يك راه عصبى مى دهند كه گاما- موتونورونها را به آلفا- موتونورونها متصل مى كنند که به اين راه عصبى حلقه گاما مى گويند (تصوير ذیل).

سيستم گاما در اصل به وسيله ناحيه تسهيلى بصل النخاعى، سيستم مشبك ساقه مغزى و به طور ثانويه از طريق ايمپاليسهايى كه از مخچه، عقده هاى قاعدهاى مغز و حتى قشر مغز وارد اين ناحيه مى شوند، تحريك مى گردد.متأسفانه، اطلاعات اندكى در مورد مكانيسمهاى دقيق كنترل سيستم گاما (سيستم محيط بر گاما) در دست است.

ارتباطات چند قطعه اى در نخاع (نورونهاى پروپريواسپاينال)

حدود نيمى از تمام فيبرهاى عصبى كه در نخاع بالا و پايين مى روند، فيبرهاى مختص به نخاع هستند که Propriospinal می نامند.

اينها فيبرهايى هستند كه از يك قطعه به قطعه ديگرى از نخاع مى روند.علاوه بر آن، فيبريلهاى انتهايى فيبرهاى حسى هنگام ورود به نخاع به شاخه هاى صعودى و نزولى تقسيم شده و پاره اى از شاخه ها سيگنالها را براى يك يا دو قطعه در هر جهت و پاره اى ديگر سيگنالها را براى چندين قطعه انتقال مى دهند اين فيبرهاى صعودى و نزولى نخاع تأمين كننده مسير رفلكسهاى چند قطعه اى هستند و از آن جمله مى توان از رفلكسهايى نام برد كه حركات را در اندامهاى فوقانى و تحتانى به طور همزمان همگام مى كنند.

اعمال ماده خاكسترى نخاع

ماده خاكسترى نخاع سه عمل عمده دارد كه عبارتند از:

اولاً، مركز سيستم جامعيت دهنده رفلكسهاى نخاعى است. ثانيا، به عنوان تنظيم كننده اوليه سيگنالهاى حسى ورودى و همچنين به عنوان يك دستگاه رله كننده قسمت اعظم اين سيگنالها تا مغز عمل مى كند. ثالثا، ناحيه مسئول تنظيم نهايى سيگنالهاى حركتى است كه از مغز به نخاع ارسال مى شود تا از نخاع به عضلات انتقال يابند.

قسمت اول مقاله اینجا

منبع:

از کتاب ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی به ترجمه و تدوین نویسنده وبلاگ(فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار).چاپ فجر.بهار ۱۳۸۵(چاپ اول)

منابع (References):

-http://www.neurotoxininstitute.org/

-http://www.unmc.edu/

-http://faculty.etsu.edu/

-شادان، فرخ ترجمه فيزيولوژى پزشكى پرفسور آرتورگايتون. جلد اول
و دوم، انتشارات شركت سهامى چهر.

-ميناگر، عليرضا؛ وثوق آزاد، ژاك ترجمه نوروآناتومى پايه و كاربردى
پرفسور فيتزجرالد. انتشارات دانش پژوه.

-جامعى، بهنام (زير نظر دكتر حسن عشايرى) كاربرد نوروفيزيولوژى در
توانبخشى. انتشارات دانشگاه علوم پزشكى ايران.

-آمرى نيا،رضا؛ بهروزى راد، نازيلا ترجمه ساختمان و عمل مغز و
اعصاب پرفسور ويليام ويليس. مؤسسه انتشارات تلاش.

-Arthur C.Guyton/Basic Neuroscience: Anatomy & Physiology

مطالب مرتبط:

آسیب نخاعی(مقاله من در ویکی پدیای فارسی)

آسیب نخاعی(علل و علایم)

طبقه بندی مطالب وبلاگ فیزیوتراپی

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه